Kleinschalige voorziening-optie VBM

In de drie noordelijke regio`s (Groningen, Friesland & Drenthe) wordt doorgaand gewerkt aan de af- en ombouw van de JeugdzorgPlus (voorheen gesloten jeugdhulp). Onderdelen hiervan zijn het zo min mogelijk inzetten van vrijheidsbeperkende maatregelen, onder meer door relationele veiligheid te bieden, en de hulp zo kleinschalig mogelijk vorm te geven.

Wanneer het niet (langer) lukt om de hulp vanuit een ambulant traject of een vrijwillig intramuraal traject vorm te geven en de jeugdige een dermate complexe hulpvraag heeft dat ook de eigen veiligheid of de veiligheid van andere mensen in het geding komt, kan het noodzakelijk zijn dat de jeugdige op basis van een door de rechter uitgesproken ‘machtiging gesloten jeugdzorg’ geplaatst wordt in een kleinschalige voorziening met de mogelijkheid tot het inzetten van vrijheidsbeperkende maatregelen. In de context van dit product geschiedt dit op basis van de Jeugdwet.

In de kleinschalige voorzieningen bestaat de groep uit 4 jeugdigen (in voorkomende gevallen, wanneer alle plekken gelijktijdig bezet zijn en het voor een jeugdige met een voorwaardelijke machtiging noodzakelijk is dat deze verzilverd wordt, kan tijdelijk sprake zijn van 5 jeugdigen op de groep).

De kern van het verblijf betreft een kortdurende interventie waarbij gewerkt wordt aan stabilisatie, het opbouwen van motivatie en behandelen. Randvoorwaarde hierbij is dat er toezicht en intensieve 24-uurs begeleiding wordt geboden vanuit een voorziening waarbij de aanbieder de mogelijkheid heeft vrijheidsbeperkende maatregelen in te zetten in overeenstemming met de daartoe geldende wettelijke kaders en veldnormen op basis van een machtiging Jeugdwet.

Het product bevat de volgende onderdelen:

1.       Een intake: gegevens uit de intake dan wel het ambulante voortraject vormen tezamen met (aanwezige) diagnostiek en een gedeelde verklarende analyse de basis voor het uit te werken begeleidings-/behandelplan tijdens het verblijf. Het perspectief wordt samen met jeugdige/ouders (en/of wettelijk vertegenwoordiger) opgesteld en vastgelegd in een plan in samenhang met het begeleidings- /behandelplan. De inzet van hulp (begeleiding en behandeling) vindt plaats op basis van dit plan.

2.       Een verblijf- en behandeltraject: het verblijf bevat de volgende onderdelen:

·         Verblijf met verzorging: zoals een slaapplaats, voeding en het bieden van veiligheid. Het betreft de basisvoorwaarden voor een ‘gewoon’ leven.

·         Een positief pedagogisch leefklimaat: dagelijkse opvoeding en begeleiding bij onderwijs en vrijetijdsbesteding staan hierin centraal.

·         Tijdens het verblijf volgt de jeugdige onderwijs, dagbesteding of dagbehandeling. Dit vindt zoveel mogelijk plaats in de nabijheid van de woon/verblijfslocatie en zoveel mogelijk op basis van bestaande schoolgang of de beoogde schoolgang. Daarnaast is er sprake van een zinvolle daginvulling vanuit het orthopedagogisch leef- en behandelklimaat, waaronder de mogelijkheid om activiteiten, sport en hobby`s in de vrije tijd te ondernemen/uit te oefenen.

·         Individuele begeleiding gericht op onder meer het leren van een dagstructuur, het aanleren van sociale vaardigheden/verbreden sociaal netwerk, het aanleren van praktische vaardigheden, het versterken van de autonomie. De begeleiding is afgestemd op de problematiek van de individuele jeugdige. Er is sprake van afgestemd methodisch handelen gebaseerd op een begeleidings-/ behandelplan.

·         Specifieke (groeps-)methodieken die voor alle jeugdigen in het dagelijkse orthopedagogisch leef- en behandelklimaat aanwezig zijn en zowel breed ingezet worden als specifiek toegepast op basis van het individuele behandelplan van een jeugdige. Hieronder vallen in ieder geval:

–          Individuele activiteiten en activiteiten in groepsverband die voortkomen uit de volgende methodes:

o    Geweldloos verzet

o    Traumasensitief werken

o    Cognitief competentiegericht behandelmodel

o    Positive Behaviour Support

·         Door de Jeugdhulpaanbieder wordt (al dan niet in samenwerking met de onderwijspartner) activatie en motivatie tot het volgen van onderwijs of het volgen van een integraal dagprogramma (bijvoorbeeld dagbesteding of (toeleiding naar) arbeid) geboden.

·         Bescherming op basis van relationele veiligheid: uitvoering van relationele beveiligingsmaatregelen als de situatie van de jongere dat noodzakelijk maakt, zoals het bieden van begeleiding bij het verlaten van het gebouw of terrein etc.

·         Bescherming door de inzet van vrijheidsbeperkende maatregelen op basis van de Jeugdwet: uitvoering van vrijheidsbeperkende maatregelen volgens de meest actuele versie van de sectorale veldnormen, zoals de mogelijkheid tot het tijdelijk afsluiten van de kamerdeuren en buitendeuren en het bieden van begeleiding bij het verlaten van het gebouw of terrein etc. als de situatie van de jeugdige dat noodzakelijk maakt.

·         Behandeling: het vanuit het orthopedagogisch leef- en behandelklimaat op methodische wijze inzetten van goed onderbouwde dan wel bewezen effectieve individuele en/of groepsinterventies. De behandeling is zoveel mogelijk afgestemd op de specifieke situatie van de individuele jeugdige in de context van de kleinschalige voorziening, bijvoorbeeld gericht op het leren omgaan met de persoonlijke problematiek, het versterken van communicatieve vaardigheden en/ of (her) nemen van controle over dagelijks handelen. Er is sprake van planmatige gedragsinterventies.

NB. Individuele behandeltrajecten buiten de context van het verblijf op de groep, (zoals bijvoorbeeld EMDR en PMT) worden ingezet na afstemming met de verwijzer en vallen niet onder dit product. Zie ook hieronder bij aanvullende inzet naast verblijf.

·         Orthopedagogisch leef- en behandelklimaat: Vanuit de kleinschaligheid wordt stabiliteit, relationele veiligheid, nabijheid en maatwerk geboden op basis van de individuele begeleiding en behandelbehoefte van de jeugdige. Medewerkers zijn aantoonbaar geschoold in passende methodieken zoals cognitief gedragstherapeutisch werken, geweldloos verzet, en herstelgericht werken.

·         Samenwerking met ouders: ouders wordt tijdens het verblijf van de jeugdige de mogelijkheid geboden zorgtaken op zich te nemen, bijvoorbeeld door deel te nemen aan activiteiten op de behandelgroep of tijdens bezoeken van de jeugdige thuis. Specifieke ondersteuning aan ouders kan bestaan uit psycho-educatie en bijvoorbeeld ouderbegeleiding. Er wordt gezinsgericht gewerkt en zoveel als mogelijk samen met ouders gewerkt aan terugkeer naar de thuissituatie of een perspectiefbiedend vervolgtraject.

·         De jeugdige krijgt tijdens het verblijf de mogelijkheid te experimenteren met het zelfstandig functioneren. Hiertoe wordt tijdens de behandeling een fase ingebouwd waarin de voorbereiding op het vertrek centraal staat. In deze fase krijgt de jeugdige meer verantwoordelijkheid.

3.       Voorbereiding op (begeleide) zelfstandigheid of vervolgtraject

Tijdens de behandeling wordt een fase ingebouwd waarin de jeugdige wordt voorbereid op terugkeer naar de thuissituatie, (begeleide) zelfstandigheid of de overstap richting een (perspectiefbiedend) vervolgtraject. Bij deze fase passen meer verantwoordelijken van de jeugdige. In deze fase krijgt de jeugdige meer autonomie afgestemd op de ontwikkelingen die de jeugdige heeft doorgemaakt.

Aanvullende inzet naast verblijf Kleinschalige voorziening met de mogelijkheid tot de inzet van VBM

Het orthopedagogisch leef- en behandelklimaat in de KV VBM kent in de basis begeleiding in groepsverband en individuele begeleidings-/behandelmomenten passend bij behoefte en behandeldoelen van een jeugdige. Dit is onderdeel van het reguliere aanbod en onderdeel van het etmaaltarief. Aanvullend op het verblijf kan, onderbouwd door de gedragswetenschapper van de aanbieder, extra begeleiding en/ of individuele behandeling worden aangevraagd bij de verwijzer: Deze specifieke individuele behandeling is altijd individueel en gericht op specifieke problemen, gedragingen of klachten. De specifieke behandelingen zijn individueel, op maat en onderdeel van het gehele zorgtraject van een jeugdige. Individuele behandeling kan ook door andere jeugdhulpaanbieders worden geboden, zowel voor, tijdens als na het verblijf. In onder andere de volgende gevallen kan de gedragswetenschapper van aanbieder aanvullende inzet aanvragen bij de verwijzer:

·         GGZ/ psychologische diagnostiek t.b.v. DSM 5 classificatie waarvoor testdiagnostiek noodzakelijk is. De Jeugdhulpaanbieder biedt wel handelingsgerichte diagnostiek inclusief verklarende analyse en beschrijvende diagnose inclusief eventuele aanpassing DSM 5 classificatie;

·         Behandeltrajecten als Cognitieve Gedragstherapie, EMDR en vaktherapie (waaronder PMT);

·         Specialistische individuele behandeling van GGZ-problematiek (DSM-5);

Gezinsgerichte behandelprogramma’s zoals RGT, MDFT, MST (deze worden bij voorkeur uitgevoerd door een aanbieder uit de regio waar het gezin/jeugdige woonachtig is of van de (toekomstige woonplek));

·         Specifieke dagbestedingsprogramma’s gericht op behandeling, ingezet als onderwijs (tijdelijk) niet mogelijk is;

·         Vervoer.

Perspectief

Bij aanvang van plaatsing van de jeugdige wordt een Gedeelde Verklarende Analyse opgesteld, of indien aanwezig bijgesteld. Onderdeel en één van de doelen hiervan is het gezamenlijk met betrokkenen (o.a. het gezin en de jeugdige, de verwijzer, reeds betrokken aanbieder, onderwijs) bepalen van het perspectief van de jeugdige na afloop van de rechtelijke machtiging.

De jeugdige en ouders worden begeleid bij de terugkeer van de jeugdige in de thuissituatie, dan wel begeleid bij het maken van de overstap richting bijvoorbeeld verblijf in een open setting, begeleid wonen of naar zelfstandigheid al dan niet met behulp van ambulante ondersteuning. In nauwe samenwerking met de casusregisseur van het lokale team en/of GI wordt op basis van de Gedeelde Verklarende Analyse een begeleidingsplan opgesteld voor dit natraject. In het plan, gericht op het voorkomen van terugval, is aandacht voor relaties, wonen, onderwijs of werk, vrijetijdsbesteding en financiën en de hierbij eventueel noodzakelijke ondersteuning. Het is de gezamenlijke verantwoordelijkheid van de aanbieder, de casusregisseur van het lokale team en indien van toepassing de jeugdbeschermer om dit plan op te stellen. De aanbieder neemt het initiatief tot het gezamenlijk overleg hierover.

Duur van het verblijf

De duur van het verblijf is afhankelijk van de rechtelijke machtiging. Wanneer de jeugdige is ingestroomd op basis van een rechtelijke machtiging, kan er, afhankelijk van het perspectief en de gestelde doelen, die samen met jeugdige/ouders (en/of wettelijk vertegenwoordiger) en in afstemming met de wettelijk verwijzer zijn opgesteld, sprake zijn van een verlengd aansluitend verblijf, na afronding van de rechtelijke machtiging.

Werkafspraken

Tussen de drie jeugdregio`s en de aanbieder bestaan werkafspraken die beschrijven hoe partijen handelen in geval van inhoudelijke- of capaciteitsvraagstukken. Deze werkafspraken worden periodiek besproken en waar nodig aangepast. De meest recente versie van de werkafspraken zijn beschikbaar via de aanbieder of de inkooporganisatie van de drie jeugdregio`s.

Doelgroep:

Jeugdigen waarvoor door de (kinder-)rechter een machtiging gesloten jeugdzorg is uitgesproken, met (zeer) ernstige meervoudige gedrags- of psychiatrische problematiek (co-morbiditeit), die de ontwikkeling van de jeugdige ernstig belemmeren. Er is sprake van een hoog veiligheidsrisico voor de eigen veiligheid of die van een ander. Het verblijf in de kleinschalige voorziening, waarbij vrijheidsbeperkende maatregelen ingezet kunnen worden is noodzakelijk om te voorkomen dat de jeugdige zich aan de zorg die hij/zij nodig heeft zal onttrekken of daaraan door anderen zal worden onttrokken.

De jeugdige heeft intensieve begeleiding/behandeling nodig en vrijheidsbeperkende maatregelen kunnen worden toegepast wanneer dit noodzakelijk is (zie veldnormen). Naast de problematiek van de jeugdige zelf is er veelal sprake van systeemproblematiek: een onveilige of instabiele opvoed- en opgroeiomgeving en een ernstige verstoorde balans in de draagkracht en de draaglast. Er is veelal sprake van verstoorde gezagsverhouding, pedagogische onmacht en/of verwaarlozing/mishandeling. De jeugdige kan op grond van zijn/haar problemen (tijdelijk) niet meer functioneren in een gezinssituatie en profiteren van een gezinsleven. Ook een intramurale open setting volstaat niet om tot adequate behandeling te komen.